Wat wettelijk vaststaat
De Rijksoverheid beschrijft veertien voorbehouden handelingen in het kader van de Wet BIG. Deze handelingen mogen alleen worden uitgevoerd door een zelfstandig bevoegde zorgverlener of, onder de voorwaarden van de opdrachtregeling, door iemand die de opdracht krijgt.
Wie een voorbehouden handeling uitvoert, moet ook bekwaam zijn. Bekwaamheid gaat over actuele kennis en vaardigheid voor die specifieke handeling, inclusief risico's, complicaties en voor- en nazorg. Een diploma of functietitel is daarom niet in iedere situatie voldoende bewijs van actuele bekwaamheid.
Maak de handelingenlijst concreet
De LHV-handreiking adviseert om per functie of medewerker de meest voorkomende handelingen vast te leggen en daarbij bevoegdheid en bekwaamheid te registreren. Een bruikbare lijst bevat meer dan een vinkje.
- Naam van de handeling en of deze voorbehouden of anderszins risicovol is.
- Wie opdracht mag geven en onder welke voorwaarden.
- Welke opleiding, toetsing of observatie als bewijs geldt.
- Datum van beoordeling en een passend herbeoordelingsmoment.
- Geldend protocol en escalatieroute bij twijfel of complicaties.
Bekwaamheid is onderhoud, geen archiefstuk
Een certificaat laat zien dat iemand op een bepaald moment aan een opleidings- of toetsingsvoorwaarde voldeed. Of de medewerker vandaag bekwaam is, hangt ook samen met ervaring, frequentie, veranderingen in protocollen en de context waarin de handeling wordt uitgevoerd.
Plan daarom herbeoordeling op basis van risico en praktijkfrequentie. Een zelden uitgevoerde of gewijzigde handeling kan eerder aandacht vragen dan een routinematige handeling die aantoonbaar goed wordt uitgevoerd.
Stopregels horen bij veilig delegeren
Leg niet alleen vast wat iemand mag doen, maar ook wanneer diegene moet stoppen en overleggen. Denk aan afwijkende klachten, onvoldoende informatie, een verlopen beoordeling of twijfel aan de eigen vaardigheid. Een cultuur waarin twijfel tijdig wordt uitgesproken is onderdeel van het systeem, niet een teken dat het systeem faalt.
Controlelijst
- Classificeer de handelingen die in de praktijk worden uitgevoerd.
- Koppel iedere handeling aan bevoegdheid, opdrachtvoorwaarden en protocol.
- Leg actuele bekwaamheid per medewerker aantoonbaar vast.
- Stel herbeoordelingsmomenten vast op basis van risico en frequentie.
- Maak stop- en escalatieregels zichtbaar voor het hele team.
Primaire en gezaghebbende bronnen
- Regels rondom voorbehouden handelingen door zorgpersoneelRijksoverheid
- Handreiking Taakdelegatie en bekwame medewerkersLandelijke Huisartsen Vereniging
Bronnen zijn geraadpleegd op 8 augustus 2026. Een cao, regeling of overheidsinstructie kan later wijzigen. Controleer bij een individueel besluit altijd de actuele brontekst.